کارآمدی و اثر بخشی آموزه های دینی با الگوهای تربیتی امروز

مقدمه

خداوند متعال ، طبیعت و تمایل به بازی را در نهاد انسان و حیوان برقرار نموده است تا آماده مبارزه در میدان جنگ شود. بازی زیرساز فعالیت های فردای حیات فرد است.

کودک در کودکی تلاش های حیاتی ، انجام وظایف زندگی ، انجام کارها ، حرفه ها ، فنون و مبارزات و دفاع ها را تمرین می کند. در دوره ی ابتدایی با اجرای بازی های هدفدار می توان تحرک و پویایی و حتی فضایل اخلاقی را در شخصیت کودکان بارور ساخت و ریشه ی گرایشات منفی آتی را خشکانید و گامی بلند و اساسی در تربیت و بازسازی کودکان برداشت.

کارآمدی و اثربخشی فعالیت ها تربیتی در بستری خلاق گونه و با زیرساخت تجربه ی عملی                       دانش آموزان می تواند روند آموزش و تربیت را تسریع بخشد.

لذا می طلبد که شخص معلم یا مربی از مهارت های لازم برای خلق چنین زیرساخت هایی که  بتواند کارآمدی و اثر بخشی لازم در خصوص آموزه های تربیتی را برآورده سازد ، برخوردار باشد.

 

بازی در آموزه های تربیتی

با کودکان به زبان های گوناگون می توان حرف زد. زبان قصه ، شعر ، مثل و ... . اما بهترین و گویاترین زبانی که همه ی کودکان و نوجوانان در سنین مختلف و با بهره های هوشی متفاوت               می توانند آن را درک نمایند ، زبان بازی است.[1]

بازی جوهره ی زندگی و پنجره ای به دنیای کودکی است. در بازی کودکان استقلال دارند                   نظرمی دهند و مشکلات خویش را حل می کنند.بازی موثر ترین و پر معناترین راه یادگیری کودکان است. هنگام بازی کودک فکر می کند برنامه ریزی می کند و راه های تازه ای می باید تجربه می کند و پرورش فکری ، عاطفی ، اخلاقی ، جسمی و اجتماعی می یابد.

کارل گروس [2] بازی را وسیله ای برای آمادگی فرد جهت زندگی در بزرگسالی دانسته است. آنچه مسلم است بازی در دوره کودکی نقش بسزایی در رشد و تحول شخصیت کودک داشته و از طریق بازی ، کودک به جذب محیط اطراف در درون خود و انطباق با آن می پردازد.

با توجه به اهمیت بازی که در سطرهای بالا به آن پرداخته شد روشن است که یکی از روش های اثر بخش و کارآمد جهت ارایه ی آموزه های تربیتی در مدارس بازی های ساده اما غنی از مفاهیم دینی  و تربیتی است.

در ادامه به بررسی و طرح بازی هایی که بنده در چند سال اخیر در مدارس و کلاس های درس خود اجرا نموده ام می پردازم.

بازی تور ماهیگیری و صیاد

اهداف پرورشی : پرورش دقت ، هوشیاری ، مدیریت ، رهبری و روحیه ی مشورت در دانش آموزان و بهبود سرعت چابکی و عکس العمل

محوطه بازی : حیاط مدرسه

شرح بازی : یکی از دانش آموزان به عنوان ماهیگیر انتخاب شده و سایرین در محوطه بازی ( استخر ماهی ) پراکنده می شوند. پس از شروع بازی ماهیگیر به تعقیب بازیکنان ( ماهی ها ) پرداخته و پس از اصابت دست او به هر یک از ماهی ها ، به دام افتاده و دو نفری دست یک دیگر را گرفته و به دنبال سایرین می پردازند. در ادامه تدریجا از تعداد ماهی ها کاسته خواهد شد و به طول تور ماهیگیری افزوده خواهد شد.

در این بازی مدیریت و رهبری که توسط قوی ترین فرد در تور ماهیگیری صورت می گیرد                  می تواند این نقش را در افراد تقویت نماید. بدیهی است که افرادی که در تور ماهیگیری قرار دارند روش هایی را برای به دام انداختن ماهی ها تجزیه و تحلیل می کنند.

در پایان بازی از دانش آموزان در خصوص این بازی و اهداف آن صحبت می کنیم. می توانیم فواید بازی را از آنان بخواهیم که در برگه ای قید کنند و یا یک بازی شبیه این بازی را طراحی کنند.                  ( زنگ انشا و یا فارسی )

آنچه در این فعالیت حائز اهمیت است و ممکن است که بچه ها هم به آن اشاره نمایند ، همکاری و هماهنگی بوجود آمده برای جلوگیری  از پاره شدن تور ماهیگیری ( یعنی جدا شدن دست ها ) است که ماهی های بیشتری را به دام می اندازد. این عامل را می توانیم به جامعه و افراد آن                            تعمیم دهیم. وجود یک رهبر شایسته و آگاه به امور که با مشورت دیگران به رهبری کارها                   می پردازد. همکاری و سعه ی صدر و زیرکی و عکس العمل های بجا در حین بازی ، همگی اشاره به لزوم اتحاد و همدلی دانش آموزان در انجام کارهای گروهی دارد.

این بازی در زنگ های ورزش و حتی زنگ طرح کرامت و دیگر موقعیت های مناسب به عنوان یک فعالیت مفرح و آموزشی و تمرینی ، مورد استقبال دانش آموزان قرار گرفته است.

 

جشنواره سالاد ( تجربه ای سودمند : تفریح در کنار کار )

امروزه در عصر یادگیری لذت بخش و تاثیرگذار ایجاب می کند که بتوانیم آموزه های تربیتی را با تلفیق مهارت های زندگی و در کنار مفاهیم عمیق درسی ، تجربه ای نوین را برای دانش آموزان رقم بزنیم. لذا می بایست یک فرصت مطلوب آموزشی را در گستره ای از آموزه های تربیتی ادغام نمود.

اسلام کار در خانه را یک تفریح می داند بطوریکه همکاری و تشریک مساعی را در اجتماع های  کوچک و بزرگ لازم و ملزوم می داند.فعالیت دانش آموزان در منزل و کمک و همکاری به مادر و بزرگ تر ها جدا از یک تفریح و تنوع در فعالیت های روزانه به حساب می آید لکن در درون خود ارزش های دینی بسیاری را نهفته دارد. برای اینکه این مساله را برای دانش آموزان روشن کنیم بایستی با طرح یک بازی و فعالیت شاد در مدرسه تجربه ای نوین را در دانش آموزان بستر سازی نماییم. در این جا با طرح جشنواره سالاد به تبیین بیشتر این مساله می پردازیم.

روز قبل به گرو ه های دانش آموزی می گوییم که سبزیجات تازه و میوه های سالادی را همرا ه با ظرف و چاقو و دست کش بهداشتی و سایر ملزومات آشپزی  به همراه خود بیاورند. در روز فعالیت از بچه ها می خواهیم که در گروه های خود با همکاری یک دیگر اقدام به درست کردن سالاد با رعایت مسایل بهداشتی کنند. ( در حین کار مواظب امور هستیم. )

زمانی که بچه ها مشغول درست کردن سالاد هستند می توانیم از فرایند تلفیق دروس استفاده نموده و با توجه به درس تغییرات فیزیکی و شیمیایی ( فصل 2 علوم ) سوالاتی نظیر : چند تغییر فیزیک در فعالیت خود نام ببرید . درست کردت سس تغییر فیزیکی است یا شیمیایی ؟ چرا ؟ و ...

را می پرسیم. لذا به این صورت گامی بلند در جهت یادگیری عمیق با یادسپاری تجربی – عملی و مهارتی برداشته ایم. در پایان کار از هیئت داوران ( مدیر و معاون و مربی تربیتی و                      بهداشت و ... ) درخواست نموده که به داوری سالاد ها پرداخته و بهترین ظرف سالاد را از جهت طعم مزه و ... سنجیده و انتخاب نمایند.

این فعالیت را بنده در چند سال اخیر انجام داده و رویکرد دانش آموزان پسر را نسبت به کار در منزل و کمک به مادر تغییر داده و ضمن انجام کار تفریح را به همراه خود می آورند.                                    ( تمرین همکاری و کمک و تعاون در کارها )

نمایش میوه های بلا

خرید کردن در بیرون از منزل آداب و اصول خاص خود را می طلبد. خرید کردن و انتخاب کالای مورد نظر می تواند یک تجربه ی مفید در اوان کودکی به حساب آید.

نمایش بازی میوه های بلا در این راستا و هدف اجرا می شود.

به تعداد دانش آموزان کلاس برگه ای که روی هر یک نام یک میوه نوشته شده است را بین                دانش آموزان پخش می کنیم. یک نفر به عنوان فروشنده و دیگری به عنوان خریدار جلوی کلاس آمده و بازی را آغاز می کنند. خریدار نام میوه ی مورد نظر خود را می گوید. و فروشنده آن میوه را دعوت می کند که جلو بیاید. خریدار سعی می کند با خنداندن و شکلک در آوردن دانش آموزی در نقش میوه را بخنداند. دانش آموز در نقش میوه هم با تلاش زیاد سعی می کند که نخندد و با صبر و بردباری ایستادگی می کند..چنانچه خنده اش بگیرد خریدار اورا خریده و نام میوه ی دیگر را صدا می زند. در صورتیکه نتواند بخنداند می سوزد و دانش آموز در نقش میوه ، به عنوان خریدار بازی را ادامه می دهد.

این بازی صبر ، بردباری و مقاومت را در برابر تحریکات دیگران افزایش داده و تمرینی برای استواری و پایداری در کنار یک بازی مفرح و شاد می تواند در روان و سلامت دانش آموز تاثیر گذار باشد.

 

پیشنهاد و نتیجه گیری

هرگاه بتوانیم در عمل آموزه های دینی را برای دانش آموزان تشریح کنیم ( غیر مستقیم ) و با صبوری و اخلاق حسنه مسایل دینی را در قالب بازی و تفریح به نسل حاضر بیاموزیم ، گامی موفقیت آمیز در جهت مدون ساختن فعالیت تربیتی در مدارس برداشته ایم.

نهادینه شدن مسایل تربیتی در قالب بازی که با تجربه آموزی مستقیم دانش آموز همراه است               مهم ترین اصل تربیتی امروز است.

پیشنهاد می شود که مسولین و مربیان و آموزگاران گرامی دبستانی مسایل دینی و آموزه های ارزشی و تربیتی را با سعه ی صدر و در قالب داستان و طنز و نمایش طراحی نموده و ضمن اجرا در مدارس و در اختیار گذاشتن سایرین ، این تجارب ارزنده را هر ساله بهبود بخشند و این نوگلان را در مسیر تعالی رهنمون سازند. انشاءالله

 

منابع:

مقاله : چگونه محیطی شاد برای دانش آموزان کلاس فراهم نماییم؟ مولف : احمد صمدی –  منطقه کهریزک 87

بازی های پرورشی کد 6007 – دوره کاردانی تربیت معلم رشته آموزش ابتدایی و امور پرورشی

 

ضمائم:

1.  تصاویر بازی میوه های بلا به همراه سی دی نمایش میوه های بلا و بازی تور ماهیگیری و صیاد

2.  سی دی جشنواره سالاد – دبستان غیر انتفاعی نورلایت ( سال 87 ) و تصاویری از جشنواره سالاد بر روی کاغذ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ضمائم :

تصاویر جشنواره سالاد- 86  دبستان غیر انتفاعی نورولایت:


[1] مقاله : چگونه محیطی شاد برای دانش آموزان کلاس فراهم کنیم ؟ مولف: احمد صمدی منطقه کهریزک 87

[2] بازی های پرورشی کد : 6007 دوره کردانی تربیت معلم رشته آموزس ابتدایی و امور پرورشی

/ 4 نظر / 15 بازدید
نوروزی

سلام خوشحالم که دوباره به روز کردی[گل][گل]

نوروزی

اي آنكه به تدبير تو گردد ايام اي ديده و دل از تو دگرگون مادام وي آنكه به دست توست احوال جهان حكمي فرما كه گردد ايام به كام عيد نوروز از ديدگاه ام صادق عليه السلام (ع) سلام همکار عزیز عید بر شما و خانواده محترم و تمامی بازدیدکنندگان مبارک[گل][گل][گل]

فریده

باز كن پنجره ها را كه نسيم روز ميلاد اقاقي ها را جشن ميگيرد و بهار روي هر شاخه كنار هر برگ شمع روشن كرده است همه چلچله ها برگشتند و طراوت را فرياد زدند كوچه يكپارچه آواز شده است و درخت گيلاس هديه جشن اقاقي ها را گل به دامن كرده ست باز كن پنجره ها را اي دوست و بهاران را باور كن عید تان مبارک باد[گل][گل][گل]

سمیه غلامی

سلام من از همکارهای شما در اسلامشهر هستم امسال اولین سال کاری من بود . چون دوست دارم بهتر از اینها باشم توی این وبلاگ اون وبلاگ دنبال مطالب آموزشی میگشتم مطالبتون خیلی به دردم خورد ممنونم .